شرکت با مسئولیت محدود در ایران یکی از قالبهای شرکتهای تجاری است که به سبب سهولت قواعد حاکم بر آن به نسبت شرکت های سهامی، قالب پرکاربردی به خصوص برای کسب و کارهای کوچک تا متوسط به حساب می اید.
مقررات مربوط به شرکتهای با مسئولیت در موارد ۹۴ تا ۱۱۵ قانون تجارت ایران بیان شده است. در این مقاله قصد داریم که به بررسی قواعد حاکم بر این نوع شرکت و مدارک لازم برای ثبت آن بپردازیم.
شرکت با مسئولیت محدود یکی از مهمترین و پرکاربردترین قالبهای شرکتهای تجاری در حقوق ایران است که به دلیل سادگی نسبی در تشکیل، اداره و ثبت، در مقایسه با شرکتهای سهامی، بهویژه برای فعالیتهای اقتصادی کوچک و متوسط، مورد استقبال گسترده قرار گرفته است. مقررات مربوط به این نوع شرکت در مواد ۹۴ تا ۱۱۵ قانون تجارت پیشبینی شده و چارچوب اصلی آن را مشخص میکند.
شرکت با مسئولیت محدود
مطابق ماده ۹۴ قانون تجارت، شرکت با مسئولیت محدود شرکتی است که بین دو یا چند نفر برای انجام امور تجاری تشکیل میشود و هر یک از شرکا فقط تا میزان سرمایهای که در شرکت آوردهاند، مسئول قروض و تعهدات شرکت هستند. بنابراین اصل بر این است که اگر شرکت با بدهی مواجه شود، طلبکاران فقط میتوانند به دارایی شرکت مراجعه کنند و شرکا بیش از میزان سهمالشرکه خود مسئولیتی نخواهند داشت. این شرکت صرفاً برای فعالیتهای تجاری قابل تشکیل است و نمیتوان آن را برای موضوعاتی که ذاتاً غیرتجاریاند، به کار گرفت. بنابراین نمیتوان شرکت با مسئولیت محدود را برای اموری همچون آموزش یا خدمات حقوقی تشکیل داد.
حداقل سرمایه و تعداد شرکا
برای تشکیل شرکت با مسئولیت محدود، وجود حداقل دو شریک ضروری است و بقای شرکت نیز مستلزم حفظ این حداقل است. در صورتی که تعداد شرکا به کمتر از دو نفر کاهش یابد، هر ذینفع میتواند از دادگاه درخواست انحلال شرکت را مطرح کند.
قانون تجارت حداقل سرمایه مشخصی برای این نوع شرکت تعیین نکرده، اما در رویه ثبتی معمولاً حداقل سرمایهای معادل یک میلیون ریال در نظر گرفته میشود. سرمایه شرکت ممکن است به صورت نقدی یا غیرنقدی تأمین شود. برخلاف شرکتهای سهامی، در شرکت با مسئولیت محدود، سرمایه به سهام تقسیم نمیشود، بلکه هر شریک دارای «سهمالشرکه» است. سهمالشرکه قابل صدور به شکل ورقه تجاری بینام یا بانام نیست و به همین دلیل امکان عرضه عمومی سرمایه یا پذیرهنویسی در این شرکت وجود ندارد.
حدود مسئولیت شرکا
در شرکت با مسئولیت محدود، مسئولیت شرکا در برابر قروض و تعهدات شركت فقط تا میزان سرمایه خود است. به طور مثال، اگر شرکت ۴ شریک داشته باشد و سرمایه هر شريك ۱۰۰ میلیون ریال باشد، در فرضی که شركت يك ميليارد بدهى داشته باشد، مسئوليت شركا فقط تا ميزانى است كه در شركت وارد كرده اند -یعنی هر شریک به میزان ۱۰۰ میلیون ریال- و نسبت به مازاد آن (یعنی ۶۰۰ میلیون ریال باقی مانده) مسئوليتى ندارند و امكان مراجعه طلبكاران به شركا وجود ندارد.
اگرچه اصل کلی، محدود بودن مسئولیت شرکاست، اما این اصل در همه موارد مطلق نیست. قانون تجارت در برخی شرایط، مسئولیت شرکا را توسعه داده و استثنائاتی بر این قاعده وارد کرده است. این استثنائات عبارتند از:
۱. در اسم شرکت با مسئوليت محدود باید عبارت « با مسئوليت محدود» بلافاصله قبل یا بلافاصله بعد از نام شرکت درج شود؛ در غیر اینصورت، یعنی در فرضی که در نام شركت، این عبارت قيد نشده باشد، شركا در مقابل اشخاص ثالث از بابت ديون شركت، مسئوليت تضامنى خواهند داشت؛ به این معنا که هر شریک بابت کل دیون شرکت مسئول خواهد بود و طلبکار میتواند به هر شریک بابت کل بدهی رجوع کند.
۲. اگر در اسم شركت نام يكى از شركا ذکر شده باشد، شخص مذكور در برابر اشخاص ثالث مسئول پرداخت كليه دیون و تعهدات شرکت است.
۳. در شرکت با مسئوليت محدود، شركا بابت قيمتى كه براى سهم الشركه هاى غير نقدى تعیین میکنند، مسئوليت تضامنى دارند؛ بنابراين اگر قیمت سهم الشركه هاى غير نقدى به مبلغى بيشتر از قيمت واقعىشان اعلام شده باشد، شركا نسبت به مابه التفاوت قيمت واقعى و قيمت تعیینشده مسئوليت تضامنى دارند و طلبکار میتواند به هر کدام از شرکای مذکور بابت کل آن مقدار رجوع کند. علاوه بر این مسئولیت حقوقی، در مواردی که مدیران و موسسین شرکت با مسئوليت محدود، به دروغ پرداخت تمام سهمالشرکه نقدی و قیمت گذاری و تسلیم سهمالشرکه غیرنقدی را در اسنادی که باید برای ثبت شرکت بدهند اظهار کرده باشند و نیز در فرضی که اشخاصی با تقلب سهمالشرکه غیرنقدی را بیشتر از قیمت واقعی آن قیمت گذاری کرده باشند، مسئولیت کیفری نیز متوجه آنهاست و کلاهبردار محسوب میشوند.
زمان تشکیل شركت با مسئوليت محدود
تشکیل قانونی شرکت زمانی محقق میشود که تمام سرمایه نقدی شرکت به طور کامل پرداخت شده و سهمالشرکههای غیرنقدی نیز تقویم و تسلیم شده باشند. در خصوص آوردههای غیرنقدی، ارزیابی آنها بر عهده خود شرکا است و این امر باید با توافق همه آنان صورت گیرد. این موضوع یکی از تفاوتهای مهم شرکت با مسئولیت محدود با شرکت سهامی است؛ زیرا در شرکت سهامی، تقویم آورده غیرنقدی باید توسط کارشناس رسمی دادگستری انجام شود. با وجود اگر آورده غیرنقدی شرکا بیش از ارزش واقعی خود تقویم شود، شرکا در برابر اشخاص ثالث نسبت به مابهالتفاوت قیمت واقعی آن آورده و قیمت اعلام شده، دارای مسئولیت تضامنی خواهند بود.
آورده شرکا
همانگونه که پیش تر نیز اشاره شد، در شركت با مسئوليت محدود تمام سرمايه شرکت مى تواند نقد يا غير نقد باشد. در مورد آورده نقدى در شركت با مسئوليت محدود، قانون گذار تشريفات خاصى را پيش بينى نكرده است و يرداخت آن مى تواند به هر شكلى باشد؛ از جمله به صورت نقدی، در قالب چک و يا حواله.
آورده غير نقد نیز بايد قیمت گذاری شده و تماماً به مدیر شرکت تسليم شود.
قیمت گذاری آورده غيرنقد در شركت با مسئوليت محدود بر عهده شرکا بوده و بایستی با رضایت تمامی آن انجام شود؛ برخلاف شركتهای سهامى که ارزيابى آورده غيرنقد توسط كارشناس رسمى داد گسترى انجام میشود.
انتقال سهم الشركه
یکی از موضوعات مهم در شرکت با مسئولیت محدود، انتقال سهمالشرکه است. برخلاف سهام در شرکتهای سهامی که اصولاً قابلیت انتقال آسانتری دارد، انتقال سهمالشرکه در این شرکت تابع تشریفات بیشتری است. انتقال باید به موجب سند رسمی در دفترخانه انجام شود و شریک شرکت باید به دفترخانه اسناد رسمی مراجعه کرده و با ارائه ی صورتجلسهی نقل و انتقال سهم الشرکه، تقاضای صدور سند رسمی کند.
علاوه براین، اگر قرار باشد سهم الشرکه یکی از شرکا به شخص ثالثی به غیر از شرکاء شركت با مسئوليت محدود منتقل شود، باید آن تعداد از شرکا که حداقل سه چهارم از سرمایه شرکت را دارا هستند با این انتقال موافق باشند. لازم به ذکر است که این اشخاص علاوه بر داشتن حداقل سه چهارم سرمایه شرکت بایستی از نظر تعداد نیز دارای اکثریت عددی باشند. مثلاً اگر تعداد شركاى شركت ١٠ نفر و سرمايه شركت ١٠٠ ميليون باشد، براى انتقال سهم الشركه به شخصی که جزو شرکا شرکت نیست، بايستی حداقل ٦ نفر با داشتن حداقل ٧٥ ميليون اعلام رضايت کنند.
در فرضی که قرار است سهم الشرکه به یکی دیگر از شرکاء شركت با مسئوليت محدود منتقل شود، چنین شرطی لازم نیست.
مديران در شركت با مسئوليت محدود
شرکت با مسئولیت محدود میتواند توسط یک یا چند مدیر اداره شود؛ این مدیران ممکن است از میان شرکا یا خارج از آنان انتخاب شوند. مدت مدیریت نیز میتواند محدود یا نامحدود باشد.
در شرکت با مسئولیت محدود اصل بر این است که مدیران دارای تمام اختیارات لازم برای اداره شرکت هستند، مگر اینکه اساسنامه بهصراحت اختیارات آنان را محدود کرده باشد. بنابراین محدود کردن اختیارات مدیران صرفا در قالب اساسنامه ممکن است؛ در نتیجه اگر بر اثر قراردادى ديگر يا بر اثر تصميم مجمع عمومى اختيارات مديران محدود شود، این امر در مقابل اشخاص ثالث باطل است ولى بين مدير و شركا معتبر است. به طور مثال فرض کنید مدير شركت با مسئوليت محدود از انجام معامله بالاى ۱۰۰ ميليون تومان منع شده باشد ولی قراردادی منعقد نموده که مبلغ آن ۲ میلیارد تومان میباشد. اگر اين محدوديت به موجب اساسنامه باشد و مدير از آن تجاوز كند، شخص ثالث نمى تواند بابت ۱۸۰ میلیون تومان مازاد، به شركت مراجعه كند و فقط حق مراجعه به خود مدیر را دارد. اما اگر محدوديت به غير از اساسنامه ايجاد شده باشد و مدير از آن تجاوز كند، شخص ثالث مى تواند به شركت مراجعه كند و پس از آن شركت براى جبران خساران به مدير متخلف مراجعه مى كند.
هیأت نظار
برخلاف شركتهای سهامى، در شركت با مسئوليت محدود بازرس پيش بينى نشده است. اما قانونگذار از نهادی به نام هیات نظار نام برده است.
در شرکتهایی که تعداد شرکا بیش از دوازده نفر باشد، تشکیل هیأت نظار الزامی است و اگر کمتر از این تعداد باشد، وجود هيات نظار اختيارى است.
اعضاى هيأت نظار را مجمع عمومى شركا بلافاصله بعد از تشكيل شركت انتخاب مى کنند.
مدت مأموريت اولين هيأت نظار يك سال است و براى دوره هاى بعد، مأموريت هيأت نظار طبق اساسنامه مشخص مى شود و مدت مأموريت مى تواند بيش از يك سال باشد.
تعداد اعضاى هيأت نظار حداقل ٣ نفر مى باشد. و این افراد الزاما بایستی از میان شرکا انتخاب شوند.
وظایف و تکالیفی که هيأت نظار برعهده دارند، عبارتند از:
۱. هيأت نظار بايد بلافاصله پس از اینکه انتخاب شدند، نظارت و بررسی نمایند که ایا شرکت مطابق با مقررات قانونی تشکیل شده است یا نه.
۲. اين هيأت باید حداقل سالى يك بار مجمع عمومى شركا را دعوت کند.
۳. بر دفاتر و كليه اسناد و حساب هاى شركت نظارت داشتهباشند و هرساله به مجمع عمومى گزارش دهند و در صورت مشاهده هرگونه تخلفى، در اين گزارش ذكر مى كنند.
۴. اگر اعضاى هيأت نظار با پيشنهاد مدير شركت درمورد تقسيم منافع شرکت، مخالف باشند، دلایل مخالفت خود را بيان مى كنند.
حدنصاب لازم برای تصمیمگیریها در شرکت با مسئولیت محدود
تصميمات مختلف در شركت با مسئوليت محدود با حدنصابهای متفاوتی گرفته میشود. در ادامه، هر کدام از این تصمیمات به همراه حدنصاب لازم برای اتخاذ آنها ذکر شده است:
١. تصميم راجع به تغيبر تابعيت شركت: این تصمیم نیازمند موافقت تمامی شرکا است.
۲. اجبار يكى از شركا به افزايش سهم الشركه: اگر شرکا بخواهند از طریق افزایش سهم الشركه، سرمایه شرکت را افزایش دهند، و برخی از شرکا را مجبور به افزایش سهمشان نمایند، این تصمیم نیازمند موافقت تمامی شرکا است.
۳. تصميم راجع به تغيير مفاد اساسنامه: براى اخذ تصميماتی که منجر به تغییر اساسنامه میشود، برای مثال تمدید مدت شرکت یا کاهش سرمایه آن، اكثريت شرکایی که حداقل سهچهارم سرمايه شرکت را نيز دارا هستند، بایستی با این تصمیم موافق باشد. این حدنصاب را میتوان در اساسنامه تغییر داده و بیشتر کرد اما نمیتوان کمتر از این حدنصاب، برای اخذ این تصمیم مقرر نمود.
۴. تصميم راجع به موافقت با انتقال سهم الشركه يكى از شركا: همانطور که پیشتر نیز اشاره شد، اگر قرار باشد سهم الشرکه یکی از شرکا به شخص ثالثی خارج از شرکاء منتقل شود، بایستی اكثريت شرکایی که حداقل سهچهارم سرمايه شرکت را نيز دارا هستند، با این تصمیم موافق باشند.
۵. تصميم راجع به انحلال شركت: براى این تصميم بايد آن تعداد از شرکا كه سهم الشركه آن ها بيش از نصف سرمايه شركت است، موافق باشند.
۶. ساير تصميمات راجع به شركت با مسئوليت محدود: براى تصميم گيرى در خصوص ساير موضوعات به ترتيب ذيل عمل مى شود:
- تصميمات با اكثريت حداقل نصف سرمايه اخذ مى شود؛ يعنى تعدادى از شركا كه حداقل نصف سرمايه شركت را داشته باشند بايد در جلسه حاضر و با آن تصميم موافق باشند.
- اگر در جلسه اوّل اين اكثريت حاضر نشود، شركا مجدّداً دعوت مى شوند و در جلسه دوم تصميمات به اكثريت عددى شركا اتخاذ مى شود؛ يعنى اگر اكثريت عددى شركا در جلسه حاضر و با موضوع موافق باشند، تصميم مربوطه اتخاذ مى شود.
انحلال شركت با مسئوليت محدود
شركت با مسئوليت محدود به طرق زیر منحل میشود:
۱. انقضاى مدت: اگر شرکت برای مدت معینی تشکیل شده باشد و آن مدت تمام شود، شرکت منحل میشود.
۲. منتفی شدن موضوع شرکت: وقتی که شرکت برای انجام موضوع مشخصی تشکیل شده باشد و آن موضوع انجام شود یا انجام آن غیرممکن گردد، شرکت سهامی منحل می شود.
۳. ورشكستگى شرکت
۴. تصميم عده اى از شركا كه سهم الشركه آنان بيشتر از نصف سرمايه شركت باشد.
۵. اگر بهواسطه ضررهایی که به شرکت وارد میشود، نصف سرمايه شركت از بین برود و یکی از شركا تقاضاى انحلال شرکت کند و دلايل او در دادگاه موجه باشد و ساير شركا نیز حاضر نباشند سهمی را كه در صورت انحلال به او تعلق مى كَيرد، بپردازند و او را از شرکت خارج کنند، شرکت با حکم دادگاه منحل می شود.
۶. اگر در اساسنامه پيش بينى شده باشد، فوت يكى از شركا نیز میتواند از موجبات انحلال باشد.
مدارک لازم برای ثبت شرکت با مسئولیت محدود
برای ثبت شرکت با مسئولیت محدود ارائه مدارک زیر الزامی است:
- کپی برابر اصل شناسنامه و کارت ملی کلیه شرکاء و مدیران
- تقاضانامه ثبت شرکت مسئولیت محدود در ۲ برگ و تکمیل آن (این تقاضانامه باید از اداره ثبت شرکتها تهیه شود و تمامی شرکا ذیل آن را امضاء نمایند)
- شرکت نامه در ۲ برگ و تکمیل آن و امضا ذیل شرکت نامه توسط کلیه شرکا
- اساسنامه در ۲ برگ و امضا ذیل تمام صفحات آن توسط کلیه شرکا
- چنانچه موضوع مورد نظر جهت تاسیس شرکت نیاز به مجوز داشته باشد، ارائه مجوز نیز الزامی است.
- در صورت وجود شخص حقوقی در بین شرکاء یا مدیران شرکت، مدارک هویتی شخص حقوقی، معرفینامه نماینده، شماره آن، به همراه تاریخ اعتبار آن و همچنین تصویر روزنامه رسمی آگهی تاسیس یا آخرین تغییرات آن شخص حقوقی بایستی ارائه شود.
- گواهی عدم سوءپیشینه برای کلیه شرکا
- مدارک هویتی هیات نظار (اگر تعداد شرکا بیش از ۱۲ نفر باشد)
- وکالتنامه به همراه کپی شناسنامه و کارت ملی وکیل (در صورت وکالت داشتن(
در مجموع، شرکت با مسئولیت محدود در نظام حقوقی ایران قالبی مناسب برای اشخاصی است که میخواهند با تشریفات کمتر و ساختاری سادهتر نسبت به شرکتهای سهامی، فعالیت تجاری خود را آغاز کنند و در عین حال از مزیت مهم محدود بودن مسئولیت بهرهمند شوند. با وجود این، موفقیت در استفاده از این قالب مستلزم آگاهی دقیق از قواعد قانونی مربوط به تشکیل، اداره، مسئولیت، انتقال سهمالشرکه و انحلال آن است؛ زیرا بیتوجهی به برخی الزامات قانونی، بهویژه در نامگذاری شرکت، تقویم سرمایه غیرنقدی یا تنظیم اسناد رسمی، میتواند آثار حقوقی و مالی قابل توجهی برای شرکا به همراه داشته باشد.
ارسال یک دیدگاه